Allahın Kızları / Nedim Gürsel…


...

...

Orta birde, din hocamız bir gün İslam’da mucize olmadığını, tek mucizenin Kitap’ın kendisi olduğunu söylediğini anımsıyorum. Bunu duyduğumda elbette farkında değildim ama şimdi bu sözlerin altında yatan pozitivizmi görüyorum. Dine bu gözle bakanlar, inançtan çok, bilimle açıklanacak bilgi olarak görürler dini.

Bu hafta okuduğum Nedim Gürsel’in “Allah’ın Kızları” adlı olağanüstü güzellikteki romanı, beni bu konuyu düşünmeye itti. İnananlar, ne bekler dinden? İnsanların dinden beklediklerinin, bilinmezleri açıklamak, hastalıklara ilaç bulmak, atom teorisini anlamak olduğunu hiç sanmıyorum. İnsanlar gerçekte dine, ruhsal arayışlarla yönelirler. Ortaçağdan beri bilimle yarışan batılı dinler, insanı spritüel arayışında yalnız bırakmışlardır.
“Allah’ın Kızları” romanından bahsetmeye belki çok garip bir açıdan bakarak başladım, fakat son dönemlerde din, inanç ve gelenek üzerinde toplumca çok daha fazla konuşur ve kafa yorar olduk. İslamiyet’i değil yalnızca, inanç sistemlerini de sorgulama gereği duymaya başladık.
Nedim Gürsel tam da bu konuları romanının merkezine yerleştirmiş. Onun anlattığı din, bilimle yarışan, mucizelerden uzak bir inanç değil, aksine yüzyıllar boyunca anlatıların efsaneleştiği, olağanüstünün kabul gördüğü bir inanç sistemi. Dini öyküler zaten efsanelerden, masallardan, olağanüstü kişilerden ve tüm bunların en şiirsel biçimlerde anlatılmalarından ortaya çıkmaz mı?
“Allah’ın Kızları” birbiri ardına, nesillerdir anlatılagelen hikayeleri, masal anlatır gibi şiirsel bir dille anlatıyor. Nedim Gürsel roman için ikinci tekil şahısta anlatıyı seçmiş ve bence çok da iyi etmiş. Romanın anlatıcısı, “sen” diye hitap ediyor anlattığı kişiye: bu, küçük bir çocuk olduğu gibi, dolaylı olarak aynı zamanda okur da oluyor. Okuru babaannesinin masallarını dinleyen bir çocuk konumuna koyarak anlatıyor. “Dedenle Cuma namazına giderken…” diye başlıyor örneğin bir bölüm. Sanki çocukluğunda hayal meyal hatırladığı anılarını büyüklerinin ağzından yeniden dinliyor.
İkinci kişiye anlatılması zor bir anlatım olmasına rağmen, yazarın amacına tam hizmet ediyor. Masal dilinden uzaklaşmamış, okur ile çocuğu bir bütün olarak düşünmüş ve belki de en önemlisi, uzak diyarların, geçmiş zamanların hikayelerini, bir çocuğa anlatırken yapılan cinsten abartılarla, efsanelerle süslüyor. Anlatım hiç dağılmıyor, hep aynı sesten dinliyoruz hikayeleri.
Romanın formuyla ilgili bir başka özelliği de, her bölümün farklı karakterlerin dilinden anlatılıyor olması. Çoksesli bir anlatı kurmuş Gürsel. Her dört bölümde bir Uzza, Manat ya da Lat’ın başlığını taşıyan, onlardan birinin ağzından dile getirilmiş anlatı yer alıyor. Böylece bölümlerin nasıl romanın dokusunu oluşturduğunu da görme fırsatı oluyor okur. Üst üste gelen simetrik anlatılar, yapıyı oluşturuyor.
“Allah’ın Kızları”nın konusunu anlatmak çok zor. Roman farklı çağlarda geçen, kutsal kitaplarda bahsedilen öykülerden oluşuyor. Gürsel hoş şekilde öyküleri birbirlerine bağlayarak bugüne kadar getiriyor. Örneğin, romanın başlarında hazreti Muhammed’in doğumundan önce babasının ve dedesinin hayatlarını anlatıyor. Peygamberin dedesinin anlatıldığı bölümlerin içinde, anlatıcı kendi çocukluğuna, dedesine göndermeler yapıyor.
Öyküler arasındaki benzetmeler çok zekice yapılmış. Benzer temaları çağlar ötesinde yinelendikçe, romandaki kişiler ve olaylar belirginleşiyor. Romanda yazarın sık kullandığı temalardan biri, kurban. İlk başlarda İbrahim peygamberin oğlunun boğazını kesmek üzere dağa çıkışını anlatıyor. Ardından küçük bir çocukken dedesinin evinde, kömürlüğün yanına bağlanan, kurban bayramında kesilmeyi bekleyen koçtan bahsediyor. Kesilen kurban, aslında çocukların yaşamlarının bedeli. Çocuk bir şekilde kendi yerine kurban edilen hayvana karşı bir suçluluk duyuyor belki, ama kendisinin hayatta kalması için bunun zorunlu olduğu söyleniyor ona. Çocuk zihninde kurban, kendi yaşamının ne denli değersiz, kolay kaybedilebilir hatta kendini sevdiğini zannettiği büyükleri tarafından harcanabilir olduğunu gösteriyor.
Kurban bir kez daha Muhammed’in babasının küçük bir çocukken nasıl kurban edilmekten kurtulduğu hikayesiyle anlatılıyor. Temanın farklı çocukların hayatlarındaki anlamıyla tekrarlanması, çağlar boyunca inancın içine işleyen şiddeti sorguluyor. Tabii bir de peygamberin babasının kurban edilmekten son anda kurtulması, yaşamın rastlantısallığını da gösteriyor.
Yazarın kullandığı bir başka tema da, yol. Kays gibi, şehvet için yolculuk yapanlar var ama bir de, hayatı yollarda arayış içinde geçen dervişlerin hikayeleri var ki, bunlar romanın en güzel hikayeleri. Cennete giden yola girmek için yıllarca iz süren dervişin hikayesi Yunus Emre’nin satırlarıyla son buluyor:
“Cennet cennet dedikleri
Birkaç köşkle birkaç huri
İsteyene ver sen onu
Bana Seni gerek Seni”
Romanın yazılış amacını da bize yol simgeleri anlatıyor: “Anadolu’yu karış karış dolaşıp tekkelerle, dervişlerle, onların menkıbeleriyle yatıp kalkmaya başladığında, bir yol arayışına girecektin. Doğru yolu bulmak değildi amacın, belli bir yola girmek de değildi. Yoldan çıkmak, kendini hayat yolunun ortasında karanlık bir ormanda bulmak istemiyordun o kadar.”
İnsanların dinden beklentisi diye başladık yazıya çünkü roman bana en çok bu konuyu düşündürdü. Nedim Gürsel’in de bu sorunun peşinden giderken romanın temelini oluşturduğunu düşünmeden edemedim. Romanın bir bölümünde, dedesinin elinden tutmuş camiye giderken, yatırın yanında pazar kurulan boş arsaya gelip bağlama çalan ozandan öğrendiklerini anlatır. Tasavvufla pek ilgilenmeyen dede, camideki vaazdan daha memnun kalır fakat çocuk “…nerde ozanın anlattıkları, nerde imamın vaazı! … imamın anlattıklarında olağanüstü hiçbir şey yoktu” der.
Spritüel olandan, tasavvuftan ve olağanüstüden uzaklaştıkça geriye ne kalır diye düşündüm romanı bitirince ve dinin özündeki ruhsal arayışın bundan beslendiğini, aksi takdirde geriye sadece yasa ve şiddet kaldığını gördüm.
Bu romanı keyifli masallar okur gibi okudum ama ardında yatan yoğun araştırmadan da söz etmek gerekir. Nedim Gürsel sadece teologların araştırmalarını incelemekle kalmamış, eski destanları, evde dedelerden, ninelerden dinlediğimiz efsaneleri de romana dahil etmiş. Bazılarının şehvet dolu, bazılarının da erdem dolu hikayelerini nefis bir dille aktarmış.

Allah’ın Kızları / Nedim Gürsel / Doğan Kitap / Mart 2008 / 287 sayfa.

  1. ucnoktaaforizma
    09/08/2009, 03:10

    ”Muhammed, Allah’ı kullanıyor”

    “Allah’ın Kızları” adlı kitabın yazarı “neden inanmıyorsunuz” diye soruldu.
    İşte şok eden yanıt.

    01 Mart 2008 09:53

    Lat, Uzza ve Manat. İslam’dan önce Kábe’de bulunan ve
    Allah’ın Kızları olarak kabul edilip tapınılan putlardı bunlar.
    Sonra Allah, Hazreti Muhammed’i elçi seçti ve onların
    hükmü kalmadı. Ama İslam’ın kabul edilişine ve yayılışına
    tanıklık etti onlar ve dile gelip o dönemi anlattılar.

    Yazar Nedim Gürsel sekiz yıldır roman yazmıyordu.
    Bu aradan sonra çıkan romanı Allah’ın Kızları’nda
    teker teker konuşturuyor onları. “Çocukluğumda en
    büyük kahramanım peygamberdi” diyen Gürsel
    ona bir insan olarak yaklaşmak ve kendi din inancıyla da
    bu şekilde hesaplaşmak için kaleme aldığını söylüyor romanı.

    Dini, inancı sorgulayan ve özellikle peygamberin
    özel hayatını ele alan böyle bir roman yazmak aslında
    zor ve tehlikeli. Çünkü önümüzde bir Salman Rüşdi örneği var.
    Ama yazar onun düştüğü hataları yapmadığını,
    yazdıklarının inananları asla rencide edici bir yanının
    bulunmadığını, çünkü dini kaynaklardan aynen aldığını söylüyor.
    Yine de yazdıkları ve söyledikleri çok tartışılacak.
    Doğan Kitap tarafından yayımlanan Allah’ın Kızları,
    5 Mart Çarşama günü kitapçı raflarındaki yerini alacak.

    Allahın Kızları’nı nasıl bir ruh haliyle yazmaya karar verdiniz?

    – Elli yaşımı geçtikten sonra bir o kadar daha yaşamayacağım
    duygusuna kapıldım. Metafizik kaygıların başladığı bir dönem.
    Varlığından kuşku duyduğum Allah’la bir diyalog arayışı belki.
    “Her çocuğun içinde bir Allah vardır” diye bir cümle var romanda.
    Çocukken Allah’la aramda müthiş bir ilişkim vardı. Bir parça,
    altmışına merdiven dayamış birinin Allah’la ilgili kafasında
    oluşmuş sorulara cevap araması da denilebilir. Çocukluğumun
    en büyük kahramanı da peygamber Muhammed’di.
    Çünkü adını taşıdığım dedem, annemin babası, hem yargıç
    ve iyi bir hukukçuydu hem de iyi bir Müslüman’dı. Beni cuma
    namazlarına götürürdü. İslam’la ilk karşılaşmam öyle oldu.

    İnançsızlığa gidiş serüveniniz nasıl başladı?

    -Büyüyünce Marksizme ilgi duydum, 20 yaşlarında Türkiye’de
    devrim yapma hayalleri kuran bir delikanlıydım. Aradan yılar
    geçti, dünya değişti, ben değiştim ve şu an bir agnostiğim,
    yani şüpheci. Tam ateist de değilim. Bu romanı yazarken
    aslında onu da keşfettim, acaba Tanrı var mı diye kafamda
    bir soru oluştu. Gençlik yıllarımda böyle bir soru hiç yoktu.
    Demek oraya doğru da bir eğilim olmuş ki bu romanı yazabildim.

    Yazdıktan sonra ne değişti?

    -Muhammed’i insan yanıyla daha fazla sevdim ama onun
    Allah’ın elçisi olduğuna inancım da daha fazla sarsıldı.
    Kendi pratik hayatında ve stratejisinde sanki Allah’ı kullandığı
    bir dönemini keşfettim. Dolayısıyla agnostik olmak bana
    daha yakın geldi. Ama tamamen reddedemiyorsunuz da,
    çünkü içinizde bir korku var.

    Hangi ayetlerdi içinize şüphe tohumlarını düşüren?

    -Öyle ayetler var ki Muhammed’in özel hayatıyla ilgili.
    İlahiyatçılar bunu benden daha iyi bilir. Orada işte insan
    Muhammed’e olan inancını yitirebilir. Bir örnek vereyim.
    Hatice’nin ona hediye ettiği ve azat ettiği kölesi Zeyd’in karısı Zeynep.
    Peygamber Zeynep’e aşık oluyor, çok insani bir durum bu.
    Ama bir kural var, evlatlıklarınızın eşleriyle evlenemezsiniz diye.
    Onun için Muhammed ayalarca bir melankolinin içinde yaşıyor
    ve bir ayet geliyor. Yaklaşık olarak, senin gönlündeki sıkıntıyı
    biz biliyorduk deniyor. Bunun üzerine Zeyd karısını boşuyor
    ve Muhammed alıyor. Böyle anekdotlar var. 13 nikahlı eşi var
    ve “Bana yalnızca Ayşe ileyken hadis geliyor” diyor.
    Romanımın ağırlık konusu bu değil ama Muhammed
    Allah’la öylesine içli dışlı ki, Allah onun özel hayatına da,
    kimi polemiklerine de karışabiliyor. Örneğin hepimizin bildiği
    Kevser Suresi. Ayet “Sana ebter diyen ebterdir” diye bitiyor.
    Ebter erkek çocuğu olmayan anlamına geliyor ve Muhammed
    erkek çocuğu olmadığı için Kureyş’in nezdinde muteber değil.
    Ona ebter diyorlar, bu bir küfür. Çok inciniyor, üzülüyor ve
    ayet iniyor bunu diyenlere cevap olarak.

    HAYAL GÜCÜMÜN ÜRÜNÜ

    Kur’an’ı yorumlamak, o bilgilerden hareketle fikir üretmek
    söz konusu olduğunda insanın ehil olup olmadığı sorulur.
    Arapça biliyor musunuz ki bunları yazıyorsunuz gibi
    suçlamalar da gelir. Bu tarz eleştirilere nasıl bir cevabınız olacak?

    -Ben Arapça bilmiyorum. Gerçekten Kur’an’ın dünyasına
    girebilmek için o dönemin Hicaz lehçesini bilmek gerekir.
    Ama bunlar benim yorumlarım değil, zaten bütün kaynaklarda
    anlatılıyor İslam bilginleri, ilahiyatçılar tarafından. Ben burada
    Muhammed’in iç dünyasını anlamaya çalıştım. Bu bölümler
    tamamen benim hayal gücümün ürünü. Yani ona tamamen
    bir roman kahramanı olarak yaklaştım.

    İnançlı bir yazar, roman kahramanı olarak anlatabilir mi Hz. Muhammed’i?

    -Hayır. Böyle bir roman yazabilmek için olaylara biraz
    inanç dışından bakmanız lazım. Bunun için en azından
    kuşkucu olmak gerekir diye düşünüyorum.

    TÜRBANDAN ÇOK TÜRKİYE’NİN MUHAFAZAKARLAŞMASI BENİ ENDİŞELENDİRİYOR

    Ben Paris Üniversitesi’nde öğretim üyesiyim. Her yıl bir iki türbanlı
    kız öğrenci olur sınıfımda. Orada türban yasağı yok. O kızların
    varlığı ne beni ne de diğer öğrencileri rahatsız ediyor.
    Biz de laikliği büyük ölçüde Fransa’dan aldık. Laikliğe sahip
    çıkmalıyız ve bu çok önemli bir kazanım. Ben türbanı bir
    bireysel özgürlük olarak görüyorum. Ama laikliği tehdit eden
    bir duruma dönerse elbette benim tavrım olumsuz olur.
    Ama burada şunu söylemek istiyorum. Özgürlükler bir bütündür.
    Hükümetin diğer özgürlükleri de ele alması lazım. Türkiye’de
    bir savaş oluyor. Vicdani ret diye bir temel özgürlük var ve
    siz bunu isteyemiyorsunuz ama. Bülent Ersoy hakkında
    soruşturma açıldığını düşünsenize söylediği bir söz yüzünden.
    Ben türban meselesinden falan çok Türk toplumunun
    muhafazakarlaşmasını endişeyle karşılıyorum.

    SALMAN RÜŞDİ GİBİ PROVOKATİF OLMADIM

    Çok hassas bir konu bu, hiç çekinceleriniz oldu mu?

    – İtiraf edeyim oldu. Ben başında bu romanı vahiy ve
    Muhammed’in libidosu üzerine kurmayı tasarlamıştım.
    O anlamda bu dişi putların da önemli bir yeri olacaktı.
    Hem peygamberin özel hayatına girmekten hem de
    inanç sahibi insanları incitir diye çekindim. Hiç değinmemek de
    olmayacaktı. Çok az Muhammed’in özel hayatına girdim
    ama Muhammed’le ilgili bölümleri, inanç, şiddet ve onu
    etkileyen coğrafya ekseninde anlattım. Çok ilginç bir
    tarihi kişilik Muhammed. İnsani yanları ağır basıyor.
    Örneğin kadınlarla ilgili konularda çok hoşgörülü.
    Asıl kısıtlamaları Ömer getiriyor. O kadın düşmanı.
    Muhammed kadınları seviyor ve onlarla meseleleri var.
    Evde 13 kadını idare etmek kolay değil. Bütün bunlar
    İslam kaynaklarında var. Ama Salman Rüşdi gibi
    provokasyona girip çok incitici, aşağılayıcı, onunla
    alay eden şeyler yazmadım. Zaten dediğim gibi Muhammed
    benim gözümde çocukluğumdan gelen bir kahraman.

    SAATLİ BOMBA GİBİ PATLASIN DİYE YAZMADIM ROMANI

    Günümüzün politik ortamına uygun bir roman yazdı,
    eleştirilerine hazır mısınız?

    – İslam sadece Türkiye’nin değil dünyanın gündeminde;
    dolayısıyla beni de ilgilendiriyor. Ama bu gündemde
    bir olay olsun, bir saatli bomba gibi patlasın diyerek bu
    romanı yazmadım. Dediğim gibi romanın çıkış noktalarından
    biri çocukluğum. Ama öteyandan şiddet olayını sorgularken,
    ister istemez bugünkü radikal İslam’ın konumunu da
    gözönünde tuttum. Bir de türban tartışılmaya başlandı
    ama türban tartışılmaya başlandığında ben bu romanı bitirmiştim.

    Hürriyet

  2. ucnoktaaforizma
    09/08/2009, 03:11

    Nedim Gürsel

    Gaziantep’te 5 nisan 1951 yılında doğan Nedim Gürsel Balıkesir’de 6 Eylül İlkokulu’nda okudu, İstanbul’da Galatasaray Lisesi’ni ve Fransa’da Sorbonne Üniversitesi Modern Fransız Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Aynı üniversitede “karşılaştırmalı edebiyat” alanında doktora çalışması yaptı. Halen Fransa Bilimsel Araştırmalar Merkezi’nde (CNRS) araştırma direktörü olarak çalışan Nedim Gürsel, Sorbonne Üniversitesi’nde Türk edebiyatı dersleri veriyor. Öğretim üyeliğinin yanı sıra gazetecilik de yapan yazar, PEN Yazarlar Derneği, Paris Yazarlar Evi ve Akdeniz Akademisi üyesi.
    İlk yazısı 1966 yılında “Yeni Ufuklar” dergisinde yayımlanan Nedim Gürsel, çok sayıda edebiyat dergisinde öykülerinin yanı sıra, çağdaş düşün ve edebiyat akımları üzerine kaleme aldığı yazılarıyla da yer aldı. “İlk Kadın” adlı öyküsü İstanbul Devlet Tiyatrosu tarafından 1995’te sahnelendi. Radio France İnternationale’de ve Berlin Radyosu’nda programlar hazırlayan Nedim Gürsel’in öykü, roman ve incelemeleri, başta Fransızca olmak üzere on iki dile çevrildi. Eserleri, Boğaziçi, Sorbonne ve Nanterre üniversitelerinde yapılmış çok sayıda doktora tezine konu oldu.

  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Şebzindedâr

writings of a night watcher

Virginia Woolf

Herkes kendi geçmişini, kalbiyle bildiği bir kitabın sayfaları gibi kapalı tutar ve dostları sadece onun başlığını okuyabilir.

ODILA BLOGGER by OAS

Turkish Geeks on Life & Politics...

YAŞAMAK ŞAKAYA GELMEZ

Facebook adreslerimiz: http://www.facebook.com/ata.fecob - http://www.facebook.com/pages/fvco/107464239362228

Komeleya Çand û Integrasyon a Kurd Luzern

Kürdischer Kultur und Integrationsverein Luzern/Mythenstrasse7,6003 Luzern

DemokratHaber/iDeA

Bağımsız Haber Ve Düşünce Platformu / demokrathabertr.wordpress.com

eren@home ~ $

Açık Kaynak, Linux, Programlama Dilleri, Amatör Telsizcilik gibi konular üzerine düşünceler

Ata FE COB

"En büyük yenilgimiz, bir alternatif fikrini kaybetmiş olmamızdır." ___Michael Lebowitz

Şüpheci Melek

Olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıt gerektirir

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

CHP SULTANGAZİ

"Direnme gücü, dünya “evet” sözcüğünü duymak istediğinde 'HAYIR' diyebilme yetisidi" E. Fromm. ________“12 Eylül’de ‘HAYIR’ oyu vererek tokat atın, okyanus ötesinden de duyulsun” KILIÇDAROĞLU

%d blogcu bunu beğendi: