Köy Enstitüleri ve Süreç…


Koy enstituleri

İsmail Hakkı Tonguç, Hasan Âli Yücel ve Reşat Şemsettin Sirer birlikte...

‘Tarihten sildiler’

Köy Enstitüleri için 1946 bir kavşak noktası oldu. 1950lere gelindiğinde DP muhalefetteyken hırpaladığı bu devrim projesini iktidara gelince ortadan kaldırdı
Prof. Dr. İSA EŞME
Türk Eğitim Devriminin yarım kalan projesi olan Köy Enstitülerinin kuruluşunun üzerinden 70 yıl geçti. 162 yılı bulan öğretmen yetiştirme geçmişimizde, birçok özgün model en verimli aşamasında yok edilmekle birlikte, bunlardan hiçbiri Köy Enstitüleri kadar iz bırakmamış, adı bunca yıl kalıcı olamamıştır. Bu durum, Köy Enstitülerinin, köye öğretmen yetiştirmenin ötesinde, çok farklı bir misyon üstlenmiş olmalarından kaynaklanmaktadır. Hasan Âli Yücel, “Biz, istiklal mücadelesinden itibaren sosyal hayatımızda yaptığımız büyük devrimleri köylere götürecek adam yetiştirmek isteriz diyerek bu misyonu daha işin başında işaret etmiştir. Tarihin bir cilvesi, bu misyon Köy Enstitülerinin açılış gerekçesi olduğu gibi, kapatılış gerekçesi de olmuştur.
Koy EnstituleriYazgıyı belirleyen üç olay
İnönü, 1942’de, enstitülerin sayısının 60a çıkarılmasını istediğinde, Yücel ve İ. Hakkı Tonguç bunun imkânsız olduğunu söyler. İnönünün onlara söylediği şu sözler ilginçtir: Çok büyük fırsat kaçırıyorsunuz. Bu savaş yıllarından yararlanarak bunları yapmalı idiniz. Savaştan sonra ne olacağı belli değildir, bunların hiçbirini bize yaptırmayacaklardır.
Zaman İnönüyü haklı çıkardı. Köy Enstitüleri ve ülkenin geleceği açısından, savaşın hemen sonrasında yaşanan üç gelişme, belirleyici olmuştur. Birincisi, 25 Nisan 1945te toplanan San Francisco Konferansı, ikincisi, ilk kez 1945te gündeme gelmeye başlayan Sovyetlerin Türkiyeye yönelik, tehdit içerikli politikaları, üçüncüsü de 12 Mart 1947de açıklanan ve Sovyet tehdidi altındaki ülkelere yardım öngören Truman Doktrini. Bu üç olay, önemli sonuçları beraberinde getirmiştir. İlki, 1945te çok partili düzene geçiş kararı verilmesi ve bu kararın üzerinden bir yıl bile geçmeden, 21 Temmuz 1946da serbest seçimlere gidilmesidir.
‘Büyük olay’
1946 kavşağında yaşanan üç olayın en önemli yansıması, asıl sorunu yoksulluk ve eğitim olan Türkiyenin gündemini farklı bir eksene kaydırmasıdır. Özellikle Sovyet tehdidiyle başlayan süreç, demokrasinin nimetlerini fırsat bilen bazı kişi ve grupların gücünü doruğa çıkararak onlara, komünistlik suçlamasıdenilen çok etkili bir silah kazandırmıştı. Bu silah, her fırsatta her muhalif görülene karşı kullanılıyordu. Öte yandan, yıllardır suskun kalan devrim karşıtları, demokrasi ortamını, Türk Devrimine saldırı için bulunmaz bir fırsat olarak değerlendiriyordu. Bu dumanlı havadan yararlanan bazı sorumsuzlar, ülkede cereyan eden yangın ve benzeri olayları bile komünist kundakçıların işiolarak açıklayabiliyordu.
Olanları, Türkiyede Köy Enstitüleriaraştırması ile Columbia Üniversitesinden doktora unvanlı Fay Kirbyden öğrenelim:
Kim en üst perdeden ve en güçlü şekilde komünistdiye bağırabilirse, Batının en candan ve en iyi dostu oluyordu. Savaş yılları boyunca Batının en amansız düşmanlarından biri olan yazar Peyami Safa bile şimdi demokrasinin ve Batının en ateşli bir âşığı olmuştu. Sıcak savaşın trajedilerinden dışarıda kalmayı ustalıklı bir politika ile başaran Türkiye, soğuk savaşın buz gibi dondurucu dalgalarına beklenmedik bir zamanda itilivermişti. İşte Köy Enstitülerinin alınyazısını saptayan büyük olay budur.
Hasan Âli dönemi bitiyor
21 Temmuz 1946daki ilk genel seçimde 61 milletvekilini DPye kaptıran CHP için, bu koşullarda artık enstitüler Cumhuriyetin eserleri içinde en kıymetlisi ve en sevgilisi olabilir miydi? Partinin, Köy Enstitüsü faktöründen zarar görmesini önlemek üzere, bu kurumlara karşı yürütülen saldırıları etkisiz kılacak önlemler alındı. En etkili önlem, Yücel ve Tonguçun saf dışına çekilmesi ve Milli Eğitimin daha ılımlı bir kişiye bırakılmasıydı. Bu ılımlı kişi, Sıvas milletvekili Reşat Şemsettin Sirerdi. 5 Ağustos 1946da Yücelin görevden ayrılmasıyla Milli Eğitimde bir devir kapandı ve yeni bir devir başladı.
Yücel-Öner davası
Köy Enstitüsü karşıtlarının asıl hedefi Yücelden intikam alarak, Köy Enstitüsü efsanesini tarihten tümüyle kazımaktı. Bu işin öncülerinden biri, DP İstanbul İl Başkanı Kenan Önerdi. Avukat Önerin, 11 Şubat 1947’de Yeni Sabah’ta dayanaksız suçlamalar yönelterek kavganın fitilini ateşlemesi üzerine Yücel yargıya başvurdu. İki yıl süren davada Yücel aklanmıştı. Ancak öne sürülen iddialar ülkeyi kargaşa ortamına sürüklemişti. En büyük zararı da Köy Enstitüleri gör-müştü. Yücelin karşısındakiler, yıpratma kampanyası sırasında iki tekniği çok kullandılar. Kirby’ye göre bu iki teknik, yazı ya da belgelerin asıllarını göstermeden, değiştirerek yorumlamak ve anlamlar çıkarmak ile o zaman çok kullanılan bir montaj yöntemiydi. Birbiriyle ilgisiz parçalar yan yana getilerek bundan istenilen anlam çıkarılıyordu.
Reblog this post [with Zemanta]
  1. Henüz yorum yapılmamış.
  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Şebzindedâr

writings of a night watcher

Evrim Teorisi Online

Evrim hakkında herşey...

Virginia Woolf

Herkes kendi geçmişini, kalbiyle bildiği bir kitabın sayfaları gibi kapalı tutar ve dostları sadece onun başlığını okuyabilir.

ODILA BLOGGER by OAS

Turkish Geeks on Life & Politics...

YAŞAMAK ŞAKAYA GELMEZ

Facebook adreslerimiz: http://www.facebook.com/ata.fecob - http://www.facebook.com/pages/fvco/107464239362228

Komeleya Çand û Integrasyon a Kurd Luzern

Kürdischer Kultur und Integrationsverein Luzern/Mythenstrasse7,6003 Luzern

DemokratHaber/iDeA

Bağımsız Haber Ve Düşünce Platformu / demokrathabertr.wordpress.com

eren@home ~ $

Açık Kaynak, Linux, Programlama Dilleri, Amatör Telsizcilik gibi konular üzerine düşünceler

Ata FE COB

"En büyük yenilgimiz, bir alternatif fikrini kaybetmiş olmamızdır." ___Michael Lebowitz

Şüpheci Melek

Olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıt gerektirir

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

CHP SULTANGAZİ

"Direnme gücü, dünya “evet” sözcüğünü duymak istediğinde 'HAYIR' diyebilme yetisidi" E. Fromm. ________“12 Eylül’de ‘HAYIR’ oyu vererek tokat atın, okyanus ötesinden de duyulsun” KILIÇDAROĞLU

%d blogcu bunu beğendi: