Dünya’da İnsani Gelişme ve Türkiye…


2006 Raporu’nda Dünyada İnsani Gelişme ve Türkiye – Genel eğilimler
İnsani gelişme açısından, 2006 İnsani Gelişme Endeksi’nde, Norveç 0.965’lik bir İnsani Gelişme Endeksi değeriyle ilk sırada yeralıyor ve onu İzlanda ile Avustralya takip ediyor. Avrupa Birliği’nin üyeleri Çek Cumhuriyeti ve Macaristan 30’uncu ve 35’inci sırada, aday ülkelerden Bulgaristan ve Romanya da 54’üncü ve 60’ıncı sırada yer alarak “iyi düzeyde” gelişmiş ülkeler kategorisine girdi.
Yukarıdaki tablolarda görüldüğü gibi, dünyadaki tüm bölgeler 1970’den beri İnsani Gelişme Endeksi değerlerini yükseltti. Türkiye’de de devamlı bir yükseliş gözlendi. Doğu Avrupa ve Orta Asya ülkeleri ise 1990’ların ilk yarısında sert bir düşüş takip etmelerine rağmen, hızla toparlanıp eski güçlerine kavuştular. Öte yandan, Güney Afrika Ülkeleri’nde, HIV/AIDS’in ortalama yaşam süresine etkisiyle tam ters bir eğilim oldu. Sierra Leone Cumhuriyeti ve Nijer İnsani Gelişme Endeksi bakımından en alt sırada yer aldı.

Tabloda görüldüğü gibi, Türkiye’nin 2006’da İnsani Gelişme Endeksi’nde (HDI) yükselmesini, en çok kişi başına düşen GSYİH’nin satın alma paritesine göre 7.753 dolara çıkması etkiledi. Aynı zamanda, İnsani Gelişme Endeksi’ne göre Türkiye hala, özellikle eğitim ve yaşam beklentisi konularında, sorunlarla karşı karşıya kalmaya devam ediyor. Sözgelimi, GSYİH’si satın alma paritesine göre 4.390 dolar olan Sri Lanka, İnsani Gelişme Endeksi sıralamasında, Türkiye’den hemen sonra 93. sırada geliyor. Bu konularda Arnavutluk ve Bosna gibi daha yoksul ülkeler de, Türkiye’den daha iyi performans gösterdi. Ek olarak, Suudi Arabistan ve İran’da olduğu gibi, Türkiye’nin İnsani Gelişme Endeksi’ndeki yeri, gelir seviyesine göre daha düşük kaldı. 2006 UNDP Küresel İnsani Gelişme Raporu’nda belirtildiği gibi bu da, “dikkatleri, kazanılan refahı, sağlık ve eğitim alanlarında fırsatlara çevirme konusunda bazı ülkelerin diğerlerinden daha başarılı olduğu gerçeği”ne çevirdi.

Türkiye’nin karşı karşıya olduğu bu kalkınma mücadelesi, cinsiyet eşitsizliği, bölgesel eşitsizlikler ve özellikle sağlık ve eğitim alanında yaşadığı sorunlar, Türkiye Hükümeti’nin 2005 yılında yayımladığı Ulusal Binyıl Kalkınma Hedefleri Raporu’nda da vurgulanmıştı.

Sıra Ülke İnsani Gelişme Endeksi Değeri Ortalama Yaşam Süresi(yıl) Yetişkin Okuryazarlık oranı(% 15 yaş ve üstü) Birleşik ilk-orta öğretim brüt okullaşma oranı(%) Kişi başına GSYİH (satın alma paritesi dolar)
1 Norveç 0.965 79.6 100 100 38,454
2 İzlanda 0.96 80.9 100 96 33,051
3 Avustralya 0.957 80.5 100 113 30,331
30 Çek Cumhuriyeti 0.885 75.7 100 81 19,408
35 Macaristan 0.869 73 100 87 16,814
54 Bulgaristan 0.816 72.4 98.2 81 8,078
60 Romanya 0.805 71.5 97.3 75 8,480
76 Suudi Arabistan 0.777 72 79.4 59 13,825*
91 Paraguay 0.757 71.2 93 70 4,813*
92 Türkiye 0.757 68.9 87.4 69 7,753
93 Sri Lanka 0.755 74.3 90.7 63 4,390
96 İran 0.746 70.7 77 72 7,525
176 Sierra Leone 0.335 41 35.1 65 561
177 Nijer 0.311 44.6 28.7 21 779*
* Değerler regresyona dayanmaktadır.
NÜFUSUN % 27’Si ULUSAL YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA
2006 İnsani Gelişme Raporu gelişmekte olan 102 ülke için, yoksunluğu ve sosyal dışlanmışlığı ölçen bir birleşik endeks olan İnsani Yoksulluk Endeksi’ne de yer veriyor. Türkiye 102 ülke arasında % 9.8’lik bir yoksulluk oranıyla 21. sırada yeralıyor. Bu, yaklaşık 7 milyon insanın, eğitim hizmetlerine erişim gibi bazı temel ihtiyaçlardan yoksun olduğu gerçeğini ve bu eksiklikten dolayı sosyal alanda dışlanma tehdidiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Aynı tabloya göre, nüfusun % 3.4’ü günlük 1 dolar gelir sınırının altında yaşarken, % 18.7’si de günlük 2 dolar gelir sınırının altında. Türkiye için belirlenen ulusal yoksulluk sınırının altında ise, nüfusun % 27’si yaşıyor.
HDI Sıra Ülke İnsani Yoksulluk Endeksi Değeri Yoksulluk Sınırının altında yaşayan nüfus (%)
Sıra Değer (%) günlük 1 dolar günlük 2 dolar ulusal yoksulluk sınırı
74 Tayland 19 9.3 2 25.2 13.1
78 Lübnan 20 9.6 .. .. ..
92 Türkiye 21 9.8 3.4 18.7 27
69 Brezilya 22 10.1 7.5 21.2 22

TÜRKİYE CİNSİYET EŞİTLİĞİNDE 75 ÜLKE ARASINDA SONDAN DÖRDÜNCÜ
Rapordaki endekslerden biri, kadın ve erkeklerin aktif olarak ekonomik ve politik hayata katılma ile kendi ekonomik kaynakları üzerinde kontrol sahibi olma kapasitelerini ölçen Cinsiyet Güçlendirme Ölçümü. Cinsiyet Güçlendirme Ölçümü bu alanda üç boyutu ölçüyor: politik katılım ve karar alma gücü; ekonomik katılım ve karar alma gücü ile ekonomik kaynaklar üzerinde kontrol. Endeks hesaplanırken dört temel veri kullanılıyor; parlamentodaki kadın sayısı, kamu ve özel sektördeki kadın yöneticilerin oranı, serbest mesleklerde ve teknik alanlarda çalışan kadınların oranı; ve erkeklere göre kadınların aldıkları ücret. 2006 yılında Türkiye Cinsiyet Güçlendirme Ölçümü istatistiğinin mevcut olduğu 75 ülke arasında 72’inci sırada yer alıyor. Türkiye’yi Mısır, Suudi Arabistan ve Yemen takip ediyor. Toplumsal Cinsiyet Eksenli Gelişme Endeksi’ne göre daha başarılı bir profil izleyen Türkiye’nin, Cinsiyet Güçlendirme Ölçümü’ne göre son sıralarda yer almasının en önemli sebeplerinden biri parlamentodaki kadın milletvekili oranının % 4.4 gibi düşük bir oran olması. Diğer sebepler arasındaysa kadınların, kamu ve özel sektördeki kadın yöneticilerin oranının % 7 ve serbest mesleklerde ve teknik alanlarda çalışan kadınların oranının 31 % olması ile tahmini olarak kadınların gelirinin erkeklerininkine oranının % 35 olması geliyor.

Raporda yeralan bir diğer endeks de, Toplumsal Cinsiyet Eksenli Gelişme Endeksi. Bu endeks, kadın ve erkeklerde beklenen ortalama yaşam süresi, 15 yaş üstü okur-yazarlık, ilk, orta ve yüksek eğitimdeki toplam öğrenci oranı ile kadın ve erkeklerin tahmini gelirini kapsıyor. Bu noktada endeks, kadın sağlığı, eğitim durumu ve gelir düzeyini dikkate aldığından, ülkenin gelişmişlik düzeyi için büyük önem taşıyor. 2006 raporunda, bu alanda verileri bulunan 136 ülke içinde Türkiye, Toplumsal Cinsiyet Eksenli Gelişme Endeksine göre 71’inci sırada bulunuyor.
HDI

Sıra

Ülke Toplumsal Cinsiyet Eksenli Gelişme Endeksi
Sıra Değer
30 Çek Cumhuriyeti 28 0.881
35 Macaristan 30 0.867
49 Birleşik Arap Emirliği 43 0.829
76 Suudi Arabistan 72 0.744
92 Türkiye 71 0.745
93 Sri Lanka 68 0.749
96 İran 74 0.736

HER ON BİN KİŞİDEN ÜÇÜ TEKNOLOJİ GELİŞTİRME ALANINDA ÇALIŞIYOR
2006 İnsani Gelişme Raporu’nda yer verilen tablolardan biri de Teknoloji: Yayma ve Geliştirme verilerinin yeraldığı tablo. Bu tabloda 1990 ile 2004 yıllarında arasında kaç kişinin sabit telefon ve cep telefonu hattı sahibi olduğu ve internet kullanıcı sayıları veriliyor. Bu bilgilerin yanı sıra, patent sahibi kişi sayısı, isim hakkı ve lisans ücreti, Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) giderleri ve Ar-Ge’lerde çalışan araştırmacı sayıları veriliyor. Bu verilere göre, Türkiye’de her 1000 kişiden 267’sine sabit telefon, 484’ü ise cep telefonu hattı düşüyor. Yine her 1000 kişiden 142’si internet kullanıcısı. Öte yandan Türkiye’de Ar-Ge çalışmaları, GSYİH’nin % 0.7’sini oluşturuyor. Yine aynı verilere göre 1 milyon kişide 341 araştırmacı bulunuyor.

HDI

Sıra

Ülke Sabit Telefon hattı (1000 kişiye) Cep Telefonu hattı (1000 kişiye) Internet Kullanıcıları (1000 kişide) patent sahibi sayısı (1 milyon kişide) isim hakkı ve lisans ücreti (kişi başına dolar) Ar-Ge Giderleri (GSYİH’nın %’si) Ar-Ge’de çalışan araştırmacı (1 milyon kişide)
8 ABD 606 617 630 281 178.2 2.6 4484
21 Almanya 661 864 500 156 61.7 2.5 3261
26 Kore 542 761 657 738 37.6 2.6 3187
30 Çek Cumhuriyeti 338 1054 470 29 5.6 1.3 1594
54 Bulgaristan 357 609 283 11 0.9 0.5 1263
61 Malezya 179 587 397 .. 0.8 0.7 299
65 Rusya .. 517 111 133 1.6 1.3 3319
81 Çin 241 258 73 .. 0.2 1.3 663
92 Türkiye 267 484 142 .. 0 0.7 341
Yine raporda yer alan bir diğer veri ise ihracatta yüksek teknoloji ürünleri. Bu gösterge, bir ülkenin kalkınması için çok büyük önem taşıyor. Türkiye, ithalat-ihracat bakımından benzer yapı gösteren ülkelere göre, ileri teknoloji ürünleri ihracatında %2’lik bir payla gerilerde görünüyor.
Raporda da belirtildiği gibi, son yıllarda tüm dünyada maddi refah ve zenginlik düzeyinde çok büyük bir artış söz konusu. Aynı zamanda bu artış, büyük kitlelerin ilerlemeye katılmasını engelleyecek kadar da ani… Büyük yoksulluk, derin eşitsizlikler ve politikaya katılım kısıtlılığı, dünya nüfusunun büyük bir kısmının gerçek seçimler yapma özgürlüğüne engel oluyor. Dahası GSYİH, çevresel bozulmayı ve doğal kaynakların aşırı tüketimiyle değer kaybetmesini göz önünde bulundurmayacak bir biçimde ölçülüyor
ENDEKS NASIL OLUŞTURULUYOR?
1990’dan beri her yıl UNDP İnsani Gelişme Raporu’yla, ekonomik büyüme ölçülerinin ve GSYİH’nın ötesinde daha geniş bir refah tanımı yapan İnsani Gelişme Endeksi’ni yayımlıyor.
İnsani gelişme her şeyden önce, insanlara kendi değerleri doğrultusunda bir hayata ulaşmaları ve “insan” olarak potansiyellerinin bilincinde yaşamalarını hedefliyor. Bugün insani gelişmenin kuramsal çerçevesi, Binyıl Kalkınma Hedefleri doğrultusunda belirlenmiş olup; zamana bağlı hedefler doğrultusunda uluslararası alanda aşırı yoksulluğu azaltmayı, cinsiyet eşitliğini sağlamayı ve sağlık ve eğitim alanlarında fırsatları yükseltmeyi amaçlıyor. Bu hedeflere ulaşmaya çalışırken uluslararası toplumlar taahhütlerini eyleme geçiriyorlar. Her şeyin ötesinde bu hedeflere ulaşmak, her geçen gün birbirine bağlanan dünyalarımızda, zenginliğin paylaşılması ve ortak güvenliğin sağlanması için temel şart.
İnsani Gelişme Endeksi, insani gelişme konusunun üç boyutunu ölçen bir birleşik gösterge: uzun ve sağlıklı bir yaşam (ortalama yaşam süresi ile ölçülüyor), eğitim almak (yetişkin okur-yazarlık oranı ve birleşik ilk-orta öğretim brüt okullaşma oranı ile ölçülüyor) ve insanca bir yaşam standardına sahip olmak (satın alma paritesine göre kişi başına düşen GSYİH ile ölçülüyor).
UNDP’nin yayımladığı endeks aslında insani gelişme düzeyini hedeflenen düzeyde çok kapsamlı olarak ölçmüyor. Bunda teorik olarak insani gelişme kavramının ölçümlenemeyen veya tartışmaya açık bazı göstergeleri de içeriyor olmasının etkisi büyük. Örneğin İnsani Gelişme Endeksi, eşitsizlik göstergesini içinde barındırmıyor. Ek olarak, ölçümlenmesi güç olan insan hakları ve siyasal özgürlük göstergelerini de kapsamıyor. Endeks daha çok, daha geniş perspektifle insani gelişmeyi açıklamaya çalışıyor ve bu amaçla gelir düzeyi ile refah göstergeleri arasındaki karmaşık ilişkilere bakıyor.
Bu odakta, İnsani Gelişme Raporları kalkınmanın sadece ulusal geliri büyüten değil, eninde sonunda ‘insanların seçimlerini arttıran bir süreç’ olduğunu savunuyor. UNDP, yükselen gelirin her zaman, çocuk ölümleri veya eğitime katılım gibi diğer boyutları değiştirmediğine inanıyor. Bir bütün olarak İnsani Gelişme Endeksi, insanların refah düzeylerindeki değişimleri gösteren, ülkelerin kendi içlerinde, farklı bölgelerde ve ülkeler arasında gelişmeyi karşılaştıran, istatistiksel verilere dayalı bir gösterge.
2006 İnsani Gelişme Endeksi, ulusal hükümetlerin sağladığı istatistiklere dayanıyor. Bu verilere dayanarak İnsani Gelişme Endeksi, 175 BM üyesi ülkeye ek olarak Hong Kong (Çin) ve işgal altındaki Filistin toprakları da dahil toplam 177 ülke ve bölge üzerinden bir sıralama sağlıyor.
Kaynak: undp.org.tr
  1. Henüz yorum yapılmamış.
  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Şebzindedâr

writings of a night watcher

Evrim Teorisi Online

Evrim hakkında herşey...

Virginia Woolf

Herkes kendi geçmişini, kalbiyle bildiği bir kitabın sayfaları gibi kapalı tutar ve dostları sadece onun başlığını okuyabilir.

ODILA BLOGGER by OAS

Turkish Geeks on Life & Politics...

YAŞAMAK ŞAKAYA GELMEZ

Facebook adreslerimiz: http://www.facebook.com/ata.fecob - http://www.facebook.com/pages/fvco/107464239362228

Komeleya Çand û Integrasyon a Kurd Luzern

Kürdischer Kultur und Integrationsverein Luzern/Mythenstrasse7,6003 Luzern

DemokratHaber/iDeA

Bağımsız Haber Ve Düşünce Platformu / demokrathabertr.wordpress.com

eren@home ~ $

Açık Kaynak, Linux, Programlama Dilleri, Amatör Telsizcilik gibi konular üzerine düşünceler

Ata FE COB

"En büyük yenilgimiz, bir alternatif fikrini kaybetmiş olmamızdır." ___Michael Lebowitz

Şüpheci Melek

Olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıt gerektirir

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

CHP SULTANGAZİ

"Direnme gücü, dünya “evet” sözcüğünü duymak istediğinde 'HAYIR' diyebilme yetisidi" E. Fromm. ________“12 Eylül’de ‘HAYIR’ oyu vererek tokat atın, okyanus ötesinden de duyulsun” KILIÇDAROĞLU

%d blogcu bunu beğendi: